Stotteren bij (ook jonge) kinderen

Folders stotterenStotteren begint meestal ergens tussen het tweede en zesde jaar. Er zijn kinderen die ‘over het stotteren heen groeien’ maar de kans hierop wordt kleiner naarmate kinderen ouder worden.

Om tot vloeiend spreken te komen, doorloopt een kind een ingewikkeld proces om tot een juiste aansturing van zijn spraakspieren te komen. Dit kan ook wel eens misgaan, het is dan ook begrijpelijk dat men in de omgeving soms reageert met de ‘geruststellende’ opmerking: “Alle kinderen stotteren wel eens en dat gaat vanzelf wel over.” Inderdaad kunnen jonge kinderen in hun spraakontwikkeling een periode meemaken dat ze minder vloeiend spreken maar deze periode van ‘normaal niet vloeiend spreken‘ is duidelijk anders dan stotteren.

ill stottertherapieEen kind dat stottert heeft vermoedelijk, in aanleg, een zwakke schakel in de organisatie, in de timing, van deze complexe spreekbewegingen. Wanneer een kind deze ‘aanleg’ heeft of nog meer tijd nodig heeft zich deze complexe spraak- en taalhandelingen eigen te maken, kan onder bepaalde omstandigheden het stotteren makkelijker uitgelokt worden. Kenmerkende uitlokkers (dus geen oorzaken!) van stotteren zijn bijvoorbeeld: heftige emoties, het verwerven van de spraak en taal zelf, bij spraak- en/of taalproblemen of juist bij een erg snel verlopende spraak- en taalontwikkeling, bij lastige reacties vanuit de omgeving, een gehaaste leefomgeving, bij hoge eisen die aan het kind gesteld worden of bij hoge eisen die het kind zichzelf stelt of bij andere (ontwikkelings)problemen.

Een kind dat stottert, herhaalt of verlengt klanken of delen van woorden (zgn kernstotteren) of kan hierop vastzitten of blokkeren. Wanneer het kind merkt dat hij anders spreekt dan anderen, zal hij vaak extra zijn best gaan doen ‘goed’, dat wil zeggen ‘vloeiend’, te spreken. Hij probeert krampachtig om níet te stotteren door misschien meer kracht te zetten of extra geluiden of bewegingen te maken om uit zijn woorden te komen. Of hij camoufleert zijn stotteren door andere woorden te gebruiken die hij makkelijker kan of denkt te kunnen zeggen. Hij kan de zinnen veranderen, steeds opnieuw beginnen, aarzelen of zogenaamd nadenken over zijn spreken. Soms geeft het kind het spreken helemaal op, deze vorm van ‘vermijden’ is een ernstige vorm van stotteren die een ander niet altijd opvalt. Wanneer een kind sterk reageert op het stotteren, is dit een teken dat hij zich er steeds meer zorgen over gaat maken. Alles wat een kind doet als reactie op zijn stotteren, zoals hierboven beschreven, noemen we ‘secundair stottergedrag’. In feite doet het kind op deze manier zijn uiterste best zo vloeiend mogelijk te spreken. De innerlijke en uiterlijke spanningen lopen vaak op en deze kunnen op hun beurt het stotteren weer in stand houden. Helaas kan dit alles al op jonge leeftijd plaatsvinden. Ieder kind dát gaat stotteren ontwikkelt een andere mix van (kern- en secundaire) stottergedragingen. Ook de leeftijd waarop het kind bij zijn stotteren meer secundair, aangeleerd, gedrag laat zien is verschillend.

Download: Screenings Lijst Stotteren

Download: Tips voor de communicatie met een stotterend kind

Wat is stotteren? tekenfilm

Lesley nvlf   stotteren bij kinderen